Tijdsbalk van de Evolutie, Kennis en Cultuur
Tom Schoepen, auteur-uitgever.
Deze Tijdsbalk van de Menselijke Evolutie, Kennis en Cultuur biedt een overzicht van vijftien miljard jaar chemische en biologische evolutie van het heelal, waarin de culturele geschiedenis van de laatste vijfduizend jaar op aarde uitvoerig is uitgewerkt. Het overzicht vormt een multidisciplinair geheel en biedt daardoor de mogelijkheid om verbanden te leggen tussen diverse stromingen, ontdekkingen en culturele ontwikkelingen. De geschiedenis van de filosofie, wetenschappen, letteren, kunst, muziek en wereldreligies is zo gedetailleerd en tevens zo verhelderend mogelijk in kaart gebracht. Meer dan 3000 belangrijke stromingen, vertegenwoordigers, essentiële publicaties en andere feiten zijn geplaatst in tijd en ruimte.
De inhoud is gebaseerd op vergelijkingen van verschillende universiteitscursussen van de Gentse Universiteit en andere betrouwbare academische bronnen. Het geheel (vorm en inhoud) werd door de auteur over een periode van drie tot vier jaar grondig uitgewerkt en uiteindelijk, waar nodig, bijgestuurd en gecorrigeerd door verscheidene docenten die gespecialiseerd zijn binnen een bepaald domein.Specifiek voor islam, jodendom en oosterse religies werd de selectie en de schrijfwijze van de joodse namen en stromingen gepreciseerd door Dra. Katrien De Graef, voor islam door Drs. Jo Van Steenbergen, voor oosterse tradities door Prof. Dr. Bart Dessein en Dr. Ann Heirman.
Uitgangspunt in dit overzicht vormen de stromingen (bijv. Renaissance, dadaïsme, scholastiek), hun vertegenwoordigers en belangrijke publicaties. Toch vormt het geselecteerde aantal slechts de intellectuele en artistieke top van de ijsberg. Voor elk vermeld persoon zijn er, bij wijze van spreken, tien niet vermeld. Een discutabele schemerzone van namen die eveneens een expliciete vermelding verdienen is uiteraard onvermijdelijk, maar een harde kern van belangrijke historische figuren kan niet worden genegeerd. Sommige stromingen komen relatief langzaam op, andere beginnen vrijwel exact bij de publicatie van een bepaald artikel. Meestal zijn ze niet precies af te lijnen: in vele gevallen bestaat er een interactie waardoor bepaalde personen niet zuiver tot één stroming kunnen worden gerekend.
Een aantal belangrijke historische figuren zijn daardoor binnen meerdere gebieden geplaatst. Een evidente beperking is dat er altijd meer invloeden bestaan dan men grafisch of tekstueel kan weergeven. Daarbij komt dat bepaalde stromingen die hun bloeiperiode achter de rug hebben, maar toch rudimentair aanwezig blijven, grafisch niet kunnen worden doorgetrokken tot het einde van de 20e eeuw. Het is dus van belang alle stromingen te interpreteren als mijlpalen in de denk- of artistieke geschiedenis, of als dominerende intellectuele of artistieke tendensen. Bijgevoegde teksten verduidelijken dit of geven aan tot wanneer een stroming kan gesitueerd worden.
Wereldgeschiedenis der kennis? Enerzijds zou het te tendentieus zijn om deze tijdsbalk als een complete wereldgeschiedenis te beschouwen: zowel westerse als niet-westerse kunstenaars, geleerden en intellectuelen (bijv. hedendaagse Oekraïense schrijvers) zijn wegens plaatsgebrek niet in het overzicht opgenomen; hun vermelding zou ten koste gaan van bepaalde meer invloedrijke exponenten. Een andere reden is dat bepaalde tendensen in gebieden - bijvoorbeeld geschreven filosofie in Zwart-Afrika (met uitzondering van een aantal Ethiopische filosofen) - tot voor kort weinig of niet voorkwamen: sommige kennisgebieden hebben zich nu eenmaal in het westen sterker ontwikkeld dan elders (vergelijk bijvoorbeeld de rol van de Griekse wiskunde t.o.v. de wiskunde die in China gangbaar was). Anderzijds bevat het overzicht zodanig veel niet-westerse gegevens dat het al even tendentieus zou zijn het overzicht als louter "westers" te beschouwen: de ontstaansgeschiedenis van oosterse religies (waarvan het hindoeïsme echter beperkt werd gehouden), jodendom, islam, Chinese letteren en filosofie, en het ontstaan van verschillende volken vanuit een evolutionair perspectief, geven de tijdsbalk een ruim karakter. Dit verruimd perspectief geldt in mindere mate voor de kunstgeschiedenis: niet-westerse kunstvormen komen weliswaar hier en daar aan de orde, maar worden gezien vanuit westers perspectief.
De Waanzinnige Twintigste Eeuw is ronduit problematisch. Daarvan is vooral het heden ondervertegenwoordigd. Niet alleen is er een overvloed aan kennis, het is ook niet vanzelfsprekend om nog levende personen te evalueren op grond van hun intellectuele of artistieke erfenis die nog onaf is. Slechts in bepaalde gevallen is er niet de minste discussie: aan de invloed en betekenis van de filosoof "Jürgen Habermas":http://en.wikipedia.org/wiki/J%FCrgen_Habermas, of de biologen Watson en Crick, twijfelt geen zinnig mens. Hoe dan ook blijven vele hedendaagse grootheden aanspraak maken om opgenomen te worden in dit overzicht, maar technische en ruimtelijke beperkingen maken het quasi onmogelijk het nog grootser en gedetailleerder aan te pakken. Voornamelijk van belang is aan te tonen hoe stromingen historisch gegroeid zijn. Sommige hedendaagse tendensen zijn daarom vrij globaal aangeduid. Een clustering of afbakening hiervan kan overigens pas na verloop van tijd. Kortom, elke onderverdeling, elke periodisering - hoe zorgvuldig ook - is vatbaar voor discussie en aanvechtbaar. Vereenvoudiging van de complexe werkelijkheid is nuttig, maar kent ook z'n grenzen. Dit tentatieve overzicht kan dan ook beschouwd worden als een aanvulling van uw bibliotheek en een nuttig studie-instrument.